Een voorwerp verpanden in België, zo werkt het laatste pandjeshuis

Het laatste nog open pandjeshuis van België

Historici tellen meer dan twintig Belgische bergen van barmhartigheid; ze sloten allemaal de deuren, op die van Brussel na. Het pandjeshuis opende op 28 september 1618 in de Lombardstraat en verhuisde rond 1860 naar de Sint-Gisleinsstraat, waar het nog altijd ontleners ontvangt.

Openbaar statuut en de wet van 30 april 1848

De instelling hangt af van de Stad Brussel en draagt ook de naam Openbare Kas van Leningen. Ze valt onder de wet van 30 april 1848, die haar volgens eigen zeggen een feitelijk monopolie verleent, en onder een organiek reglement van de gemeenteraad.

Wie kan lenen in de Sint-Gisleinsstraat

Vier voorwaarden volstaan: meerderjarig of ontvoogd minderjarig zijn, in de Europese Unie wonen, een geldig identiteitsbewijs voorleggen en een waardevol voorwerp bezitten. Nationaliteit en beroepssituatie, of u nu werknemer, werkzoekende of gepensioneerde bent, spelen geen rol.

Wat u in pand kunt geven

De officiële lijst telt 17 categorieën, van juwelen over schilderijen, zilverwerk, lederwaren en muziekinstrumenten tot wijnen en sterke dranken. Het overzicht per familie vindt u in onze gids over de aanvaarde voorwerpen voor pandlening in België.

Geleend bedrag en gratis schatting

De schatters bepalen de waarschijnlijke verkoopwaarde op een openbare veiling, waarna de lening doorgaans 50 tot 70 % van die schatting bedraagt, met een minimum van 30 euro. De schatting is gratis en zonder afspraak; wie het aanbod weigert, betaalt geen kosten.

Rentevoet van 6,5 % en daarna 10,5 % na verlenging

Het oorspronkelijke contract kost 6,5 % per jaar, of 3,25 % voor 180 dagen, berekend per veertien dagen, en vanaf de eerste verlenging 10,5 %. De dossierkosten bedragen 3,5 % van de geschatte waarde, met een maximum van 60 euro.

Zes maanden, onbeperkt verlengbaar

Elke periode duurt 180 dagen en kan eindeloos worden verlengd zolang rente en kosten betaald zijn, ook op afstand. Vervroegd terugbetalen kan vrij en zonder boete; de regels staan op de pagina over de looptijd van een pandlening in België.

Openbare verkoop bij niet-terugbetaling

Wordt er niet betaald, dan gaat het pand naar een openbare verkoop, na een gratis brief die minstens 30 dagen voor de inschrijving in de verkoop wordt verstuurd. Volgens de instelling wordt 95 % van de leningen terugbetaald en belandt slechts 5 % van de voorwerpen op een veiling in Brussel.

Het overschot komt toe aan de pandgever

Ligt de toewijzingsprijs hoger dan de schuld, dan gaat het verschil, het overschot (boni) van de verkoop, volledig naar de ontlener. De Berg van Barmhartigheid zegt elk jaar meer dan een miljoen euro aan boni uit te keren. Zonder gekend bankrekeningnummer blijft een boni die twee jaar niet wordt opgeëist bij de instelling.

Contante betalingen beperkt sinds mei 2025

Sinds 5 mei 2025 mag een klant per kalendermaand niet meer dan 3.000 euro contant betalen. Daarboven verloopt de betaling via Bancontact aan het loket of via overschrijving. De pagina Transparantie vermeldt trouwens de wet van 18 september 2017 over het witwassen van geld.

Vertrouwelijkheid en openbare documenten

Het personeel is gebonden door het beroepsgeheim van de artikelen 458 en 459 van het Belgische Strafwetboek. De instelling publiceert haar algemene voorwaarden 2025, haar verkoopvoorwaarden en haar beheersverslagen 2020 tot 2024, en meldt sinds 2014 geen enkele subsidie te hebben ontvangen.

Verschillen met het Franse systeem

In Frankrijk beperkt artikel D514-7 van de Code monétaire et financier de looptijd van een pandlening tot twee jaar, verlengingen inbegrepen, terwijl Brussel onbeperkte verlengingen toestaat. Wie beide modellen wil vergelijken, leest onze voorstelling van het pandjeshuis in Frankrijk.

De referentie-instelling

• Mont-de-Piété de la Ville de Bruxelles: Openbare instelling van de Stad Brussel, opgericht in 1618, die zich voorstelt als de enige pandleeninstelling van België.

In zes stappen lenen bij de Berg van Barmhartigheid

1. Nagaan of het voorwerp in een van de 17 officiële categorieën valt en bij twijfel een voorafgaande schatting via foto of telefoon vragen.
2. Het identiteitsbewijs met een woonplaats in Europa verzamelen, samen met de factuur of het certificaat dat het soort pand vereist.
3. Naar het loket in de Sint-Gisleinsstraat gaan, open van maandag tot vrijdag, met een late sluiting om 18.00 uur op dinsdag.
4. De schatting van de schatters ontvangen en, als het aanbod bevalt, het contract tekenen; de lening wordt contant of via overschrijving uitbetaald.
5. Voor het einde van de 180 dagen kapitaal en rente terugbetalen, of de rente betalen om met een nieuwe periode te verlengen.
6. Bij wanbetaling de brief over de verkoop in het oog houden en het eventuele overschot binnen twee jaar opeisen.

Tarieven vastgesteld in oktober 2026

Gevraagde stukken aan het Brusselse loket

• Geldige identiteitskaart of geldig paspoort met een woonplaats in de Europese Unie
• Adresbewijs als het adres niet op het identiteitsbewijs staat
• Aankoopfactuur, verplicht voor lederwaren en luxeaccessoires
• Echtheidscertificaat voor een kunstvoorwerp geschat op meer dan 2.500 euro
• CITES-certificaat voor bepaalde exotische lederen
• Gelegaliseerde volmacht om namens een derde op te treden

Vaak gemaakte fouten door Belgische ontleners

• Een andere openbare pandleeninstelling zoeken in Wallonië of Vlaanderen, terwijl Brussel volgens de instelling het laatste pandjeshuis van het land huisvest.
• De 180ste dag laten verstrijken zonder te betalen: vanaf de 181ste dag komt er een verwijlintrest van 0,5 % van het kapitaal per veertien dagen bij.
• Vergeten dat een verlenging de jaarlijkse rentevoet van 6,5 % naar 10,5 % brengt, wat een lang aangehouden lening flink duurder maakt.
• Meer dan 3.000 euro contant per maand meebrengen om terug te betalen, terwijl die grens geldt sinds 5 mei 2025.
• Geen bankrekeningnummer doorgeven, waardoor u een overschot kunt verliezen dat twee jaar na de verkoop niet werd opgeëist.

Algemene informatie, bijgewerkt in oktober 2026, niet-contractueel: controleer de voorwaarden altijd bij de Crédit Municipal of de betrokken instelling.